ถ้าถามคนส่วนใหญ่ว่ารังนกมาจากไหน หลายคนจะตอบว่าจีน ทั้งสูตรอาหาร ร้านยาบำรุง และกล่องของขวัญล้วนเป็นแบบจีน และเป็นธรรมเนียมที่มีมาหลายร้อยปี แต่ตัวรังนกเองนั้นถูกสร้างขึ้นไกลลงไปทางใต้ โดยนกแอ่นตัวเล็กๆ ที่อาศัยอยู่ตามชายฝั่งและเกาะแก่งของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประเทศไทยเป็นหนึ่งในบ้านของนกเหล่านั้น นี่คือเรื่องราวของรังนกไทย และของผู้หญิงที่เป็นที่มาของชื่อร้านเรา
ธรรมเนียมจีน วัตถุดิบจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
นกแอ่นกินรังสร้างรังจากน้ำลายของตัวเอง ในถ้ำมืดบนหน้าผาริมทะเล และในปัจจุบันก็ในอาคารเงียบๆ ที่สร้างไว้ให้พวกมันโดยเฉพาะ รังนกส่วนใหญ่ของโลกมาจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย เวียดนาม และไทย ครอบครัวชาวจีนหลายรุ่นปรุงอาหารด้วยรังนกที่เดินทางข้ามทะเลมาถึงพวกเขา
รังนกทุกถ้วยจึงเป็นการพบกันของสองโลก คือวิธีปรุงแบบจีน กับวัตถุดิบจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในประเทศไทย สองโลกนี้อยู่เคียงข้างกันมานาน และไม่มีที่ไหนชัดเจนไปกว่าเยาวราช ไชน่าทาวน์ของกรุงเทพฯ
คุณแม่จู: อยู่ในวงการรังนกตั้งแต่ปี 1975

คุณแม่จูในวัยสาว กับรถเข็นรังนกของเธอในเยาวราช
คุณแม่จูเริ่มต้นในวงการรังนกเมื่อปี 1975 ตอนอายุสิบหก โดยทำงานเคียงข้างแม่ของเธอเอง เธอเรียนรู้งานทุกขั้นตอน ตั้งแต่การซื้อรังนกดิบ การทำความสะอาดด้วยมือ การดูคุณภาพด้วยตาและด้วยการสัมผัส ไปจนถึงการตุ๋นรังนกแบบที่ครอบครัวชาวเยาวราชชื่นชอบ
ตลอดหลายปี เธอก้าวไปไกลกว่าคนส่วนใหญ่ เธอสร้างบ้านนกนางแอ่น และได้รับสัมปทานจากรัฐให้เก็บรังนกจากถ้ำบนเกาะ ที่ซึ่งคนเก็บรังนกต้องปีนบันไดไม้ไผ่ขึ้นไปในความมืด วิดีโอสั้นนี้ซึ่งธุรกิจของครอบครัวเธอทำไว้เมื่อหลายปีก่อน พาไปดูโลกใบนั้น ทั้งเกาะ ถ้ำ การตากรังนก และบ้านนกหลังหนึ่งที่เธอสร้างขึ้น
การเก็บรังนกในถ้ำบนเกาะ การตากรังนก และคุณแม่จูในบ้านนกหลังหนึ่งที่เธอสร้างขึ้น
อุตสาหกรรมเล็กๆ ที่สร้างโดยครอบครัว
รังนกไทยไม่เคยเป็นธุรกิจของบริษัทยักษ์ใหญ่ แต่สร้างขึ้นโดยครอบครัว ทั้งคนที่ปีนเก็บรังนก คนที่สร้างบ้านนก คนที่นั่งเก็บขนนกออกทีละเส้นด้วยแหนบ และร้านเล็กๆ ที่ตุ๋นรังนก แต่ละครอบครัวถือความรู้ไว้คนละส่วน และมักส่งต่อจากแม่สู่ลูกสาว
เราคิดว่านี่คือสิ่งที่น่าภาคภูมิใจ เพราะหมายความว่ารังนกไทยยังมีฝีมือของคนและชื่อของครอบครัวอยู่ในนั้น และคนที่ขายรังนกให้คุณมักรู้ดีว่ารังนกมาจากที่ไหน
แตกต่าง ไม่ใช่ดีกว่า
รังนกดีๆ มาจากหลายประเทศ และเราเคารพทุกคนที่ทำรังนกไม่ว่าจะที่ไหน รังนกไทยไม่ได้เกี่ยวกับการดีกว่าใคร แต่เป็นเรื่องของเอกลักษณ์ของตัวเอง:
- แหล่งที่มาของตัวเอง รังนกจากถ้ำบนเกาะของไทย และจากบ้านนกทั่วประเทศ แต่ละแหล่งมีหน้าตาและเนื้อสัมผัสของตัวเอง
- ฝีมือของตัวเอง ธรรมเนียมการทำความสะอาดด้วยมือโดยใช้น้ำเปล่าเท่านั้น และการคัดเกรดอย่างซื่อตรงด้วยสายตา อ่านวิธีคัดเกรดรังนกของเรา
- วิธีกินของตัวเอง ในประเทศไทย รังนกไม่ได้เป็นแค่ซุปบำรุงร้อนๆ แบบจีน แต่ยังเสิร์ฟเย็นกับมะม่วงสุกหรือเมลอน ในมะพร้าวอ่อน และในกะทิ ธรรมเนียมจีนที่มาพบกับผลไม้ไทยและอากาศร้อนของไทย
อยากรู้ไหมว่ารังนกไทยมาจากภาคไหนบ้าง? ดูแผนที่รังนกไทยของเรา
จูมะม้า ตั้งแต่ปี 1988

คุณแม่จูกำลังตุ๋นรังนกในร้านของเธอที่เยาวราช
เรานับปีของเราตั้งแต่ปี 1988 จากร้านของคุณแม่จูบนถนนเยาวราช คนในย่านเรียกเธอว่า "จู" และจูมะม้า ที่แปลว่า "แม่จู" ก็ตั้งชื่อตามเธอ สะกดตามที่คนเรียกชื่อเธอ วันนี้ลูกสาวของเธอสานต่อสิ่งที่ได้เรียนรู้จากแม่ ทั้งการคัดซื้อรังนกไทยคุณภาพดีจากแหล่งที่เราไว้ใจ การทำความสะอาดด้วยมือในโรงคัดของเราเอง การคัดเกรดอย่างซื่อตรงเป็น 3A, 4A หรือ 5A และการตุ๋นสดใหม่ทุกวัน
เราเป็นเพียงส่วนเล็กๆ ส่วนหนึ่งของรังนกไทย และเราภูมิใจในสิ่งนั้น มาลิ้มรสได้ที่ร้านของเราที่เยาวราชและบรรทัดทอง หรืออ่านเรื่องราวของเรา
ในนามของแม่ ตามมาตรฐานของแม่